Hộ kinh doanh là gì?
Hộ kinh doanh là hình thức kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên trong một hộ gia đình đăng ký, chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình. Đây là hình thức phổ biến nhất tại Việt Nam với hàng triệu hộ đang hoạt động trong các lĩnh vực thương mại, dịch vụ và sản xuất nhỏ lẻ.
Từ ngày 01/8/2021, nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh được điều chỉnh thống nhất bởi Thông tư 40/2021/TT-BTC của Bộ Tài chính.
Các loại thuế hộ kinh doanh phải nộp
Hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh (trừ hộ kinh doanh không thường xuyên, quy mô nhỏ dưới mức khai thuế) phải nộp 3 loại thuế/phí:
| Loại thuế/phí | Cơ sở tính | Ghi chú | |--------------|------------|---------| | Thuế GTGT | Doanh thu × Tỷ lệ % theo ngành | Theo biểu tỷ lệ tại Phụ lục I TT40 | | Thuế TNCN | Doanh thu × Tỷ lệ % theo ngành | Theo biểu tỷ lệ tại Phụ lục II TT40 | | Lệ phí môn bài | Theo mức doanh thu năm | Nộp 1 lần/năm |
Tỷ lệ thuế theo ngành nghề (Phương pháp khoán)
Đây là tỷ lệ áp dụng trên doanh thu tính thuế:
| Ngành nghề | Thuế GTGT | Thuế TNCN | |------------|-----------|-----------| | Phân phối, cung cấp hàng hóa | 1% | 0,5% | | Dịch vụ, xây dựng không bao thầu vật tư | 5% | 2% | | Sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn hàng hóa, xây dựng có bao thầu vật tư | 3% | 1,5% | | Hoạt động kinh doanh khác | 2% | 1% |
Ví dụ thực tế: Hộ kinh doanh tạp hóa có doanh thu tháng 50 triệu đồng:
- Thuế GTGT = 50.000.000 × 1% = 500.000 đồng
- Thuế TNCN = 50.000.000 × 0,5% = 250.000 đồng
- Tổng thuế = 750.000 đồng/tháng
Lệ phí môn bài hàng năm
| Doanh thu năm | Mức lệ phí môn bài | |---------------|-------------------| | Trên 500 triệu đồng | 1.000.000 đồng/năm | | Từ 300 – 500 triệu đồng | 500.000 đồng/năm | | Từ 100 – 300 triệu đồng | 300.000 đồng/năm | | Dưới 100 triệu đồng | Miễn |
Hộ kinh doanh mới thành lập trong 6 tháng đầu năm nộp đủ mức; thành lập trong 6 tháng cuối năm được giảm 50% lệ phí môn bài năm đầu.
Hộ kinh doanh nào được miễn thuế?
Theo Điều 4 Thông tư 40/2021/TT-BTC, hộ kinh doanh không phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN nếu:
- Doanh thu năm từ hoạt động kinh doanh từ 100 triệu đồng trở xuống
Lưu ý: Mức 100 triệu đồng tính trên tổng doanh thu cả năm, bao gồm cả các hoạt động kinh doanh khác nhau của cùng một cá nhân.
Các phương pháp tính thuế
1. Phương pháp khoán (phổ biến nhất)
- Cơ quan thuế ấn định doanh thu khoán dựa trên hồ sơ khai và thông tin thực tế
- Thuế tính = Doanh thu khoán × Tỷ lệ thuế
- Nộp thuế theo thông báo của cơ quan thuế (thường hàng tháng hoặc hàng quý)
2. Phương pháp kê khai (hộ có doanh thu lớn, ổn định)
- Tự kê khai doanh thu thực tế hàng tháng/quý
- Phù hợp với hộ kinh doanh có sổ sách theo dõi đầy đủ
- Áp dụng cho hộ kinh doanh quy mô lớn hoặc tự nguyện đăng ký
3. Phương pháp theo từng lần phát sinh
- Áp dụng cho hộ kinh doanh không thường xuyên
- Kê khai và nộp thuế theo từng hợp đồng/lần phát sinh
Thời hạn kê khai và nộp thuế
| Phương pháp | Thời hạn kê khai | Thời hạn nộp thuế | |-------------|------------------|-------------------| | Khoán | Trước ngày 15/12 năm trước (kê khai doanh thu dự kiến) | Theo thông báo của cơ quan thuế | | Kê khai tháng | Ngày 20 tháng sau | Cùng với nộp tờ khai | | Kê khai quý | Ngày 30 tháng đầu quý sau | Cùng với nộp tờ khai |
Hóa đơn cho hộ kinh doanh
Theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP:
- Hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán: sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế (mua từng lần tại cơ quan thuế hoặc đăng ký sử dụng thường xuyên)
- Hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai: sử dụng hóa đơn điện tử như doanh nghiệp
Sổ sách kế toán cho hộ kinh doanh
Hộ kinh doanh không bắt buộc áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp, nhưng nên duy trì tối thiểu:
- Sổ thu – chi: Ghi chép doanh thu và chi phí hàng ngày
- Sổ theo dõi hàng tồn kho: Nếu kinh doanh hàng hóa
- Lưu trữ hóa đơn mua vào: Để đối chiếu khi cần
Lưu ý quan trọng
- Hộ kinh doanh có doanh thu trên 10 tỷ đồng/năm phải chuyển đổi thành doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp 2020
- Khai sai doanh thu khoán có thể bị cơ quan thuế ấn định lại và truy thu thuế
- Thay đổi ngành nghề, địa điểm kinh doanh phải thông báo cho cơ quan thuế trong vòng 10 ngày
Kết luận
Dù thủ tục đơn giản hơn doanh nghiệp, hộ kinh doanh vẫn phải tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ thuế theo Thông tư 40/2021/TT-BTC. Việc hiểu rõ cách tính thuế giúp hộ kinh doanh chủ động trong kế hoạch tài chính và tránh phát sinh nợ thuế. H&T Bay cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ kê khai thuế cho hộ kinh doanh tại TP.HCM và các tỉnh lân cận.